Το “βέλτιστο” εύρος και οι κίνδυνοι των ακραίων τιμών
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Κάθε φυτικός οργανισμός αναπτύσσεται ικανοποιητικά μέσα σε ένα συγκεκριμένο θερμοκρασιακό εύρος, το οποίο ονομάζεται “βέλτιστο”, και ορίζεται από ένα ανώτερο και ένα κατώτερο όριο.
Εάν σημειωθεί υπέρβαση του ανώτερου ορίου, προξενούνται μόνιμες βλάβες, με αποτέλεσμα το φυτό να αδυνατεί να ολοκληρώσει τον βιολογικό του κύκλο ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και να πεθάνει.
Οι όλο και πιο υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες των τελευταίων ετών, απόρροια της κλιματικής αλλαγής, προκαλούν έντονη θερμική καταπόνηση (stress) στα φυτά που καλλιεργούνται σε πολλές περιοχές της χώρας μας. Ένα από αυτά είναι και το Ακτινίδιο.
Η έκταση αυτής της βλάβης εξαρτάται από τη γενικότερη ανθεκτικότητα του φυτού, την ηλικία του οργάνου του, καθώς και τη διάρκεια του καύσωνα.
Από τις παραποτάμιες περιοχές της Κίνας στον ελληνικό καύσωνα
Είναι γνωστό ότι τα ακτινίδια επιβίωσαν για χιλιάδες χρόνια ως αυτοφυή φυτά σε πεδιάδες, λόφους, δάση και βουνά της Νοτιοδυτικής Κίνας, και συγκεκριμένα στις παραποτάμιες περιοχές του ποταμού Γιανγκτσέ (Yangtze).
Το κλίμα της περιοχής της φυσικής τους προέλευσης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως Ηπειρωτικό. Εκεί, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η μέση θερμοκρασία κυμαινόταν μεταξύ 27°C, συνοδευόμενη από συχνές και ομοιόμορφα κατανεμημένες βροχοπτώσεις.
Αντίθετα, η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από Μεσογειακό τύπο κλίματος. Αυτό σημαίνει ότι παρουσιάζει χαρακτηριστικά εύκρατης ζώνης κατά τον χειμώνα, αλλά υποτροπικές συνθήκες και υψηλές πιέσεις κατά το θέρος, με θερμότερους μήνες τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Το θερμικό σοκ και οι συνέπειές του
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες(οι οποίες δεν επηρεάζουν όλα τα φυτά το ίδιο), μπορούν να προκαλέσουν ανυπολόγιστες ζημιές στην ακτινιδιά. Τα πρώτα συμπτώματα περιλαμβάνουν Ηλιοεγκαύματα στους καρπούς και στα φύλλα.
Παράλληλα, το συνεχόμενο θερμικό σοκ προκαλεί έντονη καρπόπτωση και φυλλόπτωση και αν το πρόβλημα παραταθεί, μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη ξήρανση των φυτών.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 40°C είναι ικανές να επιφέρουν σοβαρότατα προβλήματα, έως και τον θάνατο του φυτού αυτού.
Ο “εγκλιματισμός” και η ευαισθησία των νεαρών φυτών
Η αντοχή της ακτινιδιάς στις υψηλές θερμοκρασίες είναι άμεσα συνυφασμένη με την ηλικία της, καθώς και με τη θρεπτική και υδατική της κατάσταση.
Το θετικό της υπόθεσης, είναι ότι οι αντιδράσεις των φυτών στις υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να δημιουργήσουν βραχυχρόνιες φυσιολογικές προσαρμογές. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό στη φυσιολογία και ως “Εγκλιματισμός”.
Με απλά λόγια, τα φυτά της ακτινιδιάς στη χώρα μας “έμαθαν” να επιβιώνουν τους καλοκαιρινούς μήνες σε υψηλότερες θερμοκρασίες (35–40°C) από τις ιδανικές (27°C), που είναι καταγεγραμμένες στο γενετικό τους υλικό. Επιβιώνουν μεν, αλλά παράγουν με σαφώς μειωμένες ποσοτικές και ποιοτικές αποδόσεις.
Αυτή η “προσαρμογή”, δυστυχώς, δεν μεταφέρεται μέσω του γενετικού υλικού (DNA) στα επόμενα φυτά. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο τα νεαρά ακτινίδια (τα νεόφυτα) αποδεικνύονται πολύ πιο ευάλωτα, ενώ τα παλιά φυτά (άνω των 20 ετών), αντέχουν.
