του Γιάννη Τσιμπονίδη
Οι παρατηρήσεις αυτής της περιόδου θα βοηθήσουν να σχεδιαστεί η “Στρατηγική” για τις ορθές και έγκαιρες εφαρμογές σκευασμάτων, καθώς και των σωστών καλλιεργητικών εργασιών, άμεσα μετά την συγκομιδή και γενικότερα για την επόμενη χρονιά.
Οι παρατηρήσεις αρχικά γίνονται μακροσκοπικά με “οπτικό” έλεγχο(με το μάτι). Όμως, η επιστημονική επιβεβαίωση των παθογόνων πρέπει να γίνεται πάντα στέλνοντας δείγματα για εργαστηριακή εξέταση, σε “Φυτοπαθολογικό” εργαστήριο (π.χ. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο).
Ακολουθούν οι εξής σημαντικοί έλεγχοι:
- Για Βαμβακάδα(Pseudaulacaspis pentagona): Έλεγχος για παρουσία του εντόμου στους καρπούς, στους βραχίονες και στα κλαδιά (μοιάζει με άσπρα μικρά χελωνάκια, το ένα δίπλα στο άλλο).
- Για Αλτερνάρια(Alternaria alternata): Αναζήτηση του μύκητα μέσω των χαρακτηριστικών μαύρων ή ξερών κηλίδων στα φύλλα (συνοδεύεται συνήθως και από φυλλόπτωση).
- Για Βοτρύτη(Botrytis cinerea): Έλεγχος για τον μύκητα ψάχνοντας για πεσμένους και μαλακούς καρπούς καθώς επίσης υπάρχει και μια πρακτική μέθοδο, με ένα ελαφρύ ταρακούνημα του δένδρου, όπου παρατηρούμε εάν πέφτουν κάποιοι καρποί (διότι στα υγιή δένδρα την εποχή αυτή, δεν πέφτει κανένας καρπός με το κούνημα αυτό).
- Για Νηματώδεις(Meloidogyne spp.): Εκτίμηση της παρουσίας και της έντασης του μεγέθους της προσβολής με υπομονετικό έλεγχο, ψάχνοντας για “ριζόκομβους”(μικρά μπαλάκια στην ρίζα) σε τουλάχιστον 20 φυτά (και όχι μόνο σε δύο ή τρία, όπως συχνά γίνεται).
- Για Μετκάλφα(Metcalfa pruinosa): Έλεγχος για παρουσία του εντόμου το οποίο έχει μέγεθος 7-8 χιλιοστά (μοιάζει με μικρές πεταλούδες ή τζιτζίκια).
- Για Βρωμούσα (Halyomorpha halys): Έλεγχος για παρουσία του εντόμου με καφέ-γκρι χρώμα, καθώς και ιδιαίτερη προσοχή στους καρπούς, οι οποίοι έχουν τοπικές βυθίσεις και σκούρο μεταχρωματισμό σαν κηλίδες.
- Για Ίσκα(Fomitiporia mediterranea): Ύποπτα είναι τα φυτά ηλικίας άνω των επτά ετών που εμφανίζουν υποτονική ανάπτυξη, φύλλα με ολική χλώρωση ή μεσονεύρια χλώρωση (με μορφή “ρίγας” ή “τίγρη”)και πτώση φύλλων. Εξετάζουμε προσεκτικά κάνοντας σε βραχίονες τομές(στη Φωτογραφία 1 βλέπετε τον κ. Έξαρχο σε κτήμα στο Αγρίνιο να κάνει τον σχετικό έλεγχο με ηλεκτρικό πριόνι)για μακροσκοπικό έλεγχο της προσβολής του ξύλου, όπου σε περίπτωση προσβολής βλέπουμε στο κέντρο του ξύλου μια συνήθως κίτρινη ή κόκκινη μεγάλη κηλίδα(όπου το ξύλο είναι εύθρυπτο και τρίβεται εύκολα με το χέρι σαν πριονίδι – Φωτογραφία 2).
- Για συμπιεσμένο έδαφος: Εντοπίζουμε τα σημεία του χωραφιού όπου το έδαφος είναι πολύ “πατημένο” και ενδέχεται να συγκρατεί νερό, ψάχνουμε για έντονες ροδιές που δημιουργούν τα καλλιεργητικά μηχανήματα ή σημεία που λιμνάζει το νερό λόγω κλίσης, διότι εκεί οδηγούνται όλα τα νερά του κτήματος. Στα σημεία αυτά, συνήθως ξεραίνονται φυτά μαζεμένα. Σκοπός πάντα είναι, την κατάλληλη εποχή του φθινοπώρου, να κάνουμε υπεδαφοκαλλιεργητή (ρίπερ), όσο πιο βαθιά γίνεται.
- Για περιφερειακές ξηράνσεις φύλλων: Εντοπίζουμε τα σημεία που εμφανίζουν εκτεταμένες ξηράνσεις στην “περιφέρεια” των φύλλων, που αποτελεί πιθανή ένδειξη υδατικής καταπόνησης. Εξετάζουμε αν αυτά οφείλονται σε ανεπαρκές ή λάθος πότισμα, το οποίο οφείλεται σε διαφοροποιήσεις του εδάφους εντός του κτήματος, σε μεγαλύτερη έκθεση κάποιων φυτών στον ήλιο (προσανατολισμός φυτών), σε κενά μέσα στο κτήμα (ηλιοκηλίδες), ή σε αέρα (όπως συμβαίνει με τα περιφερειακά φυτά του κτήματος).Στην περίπτωση της εύρεσης Υδατικού “στρες” στα φυτά, την επόμενη χρονιά αλλάζουμε όλη την “Φιλοσοφία” άρδευσης.
- Για Σηψιρριζίες από “εδαφογενείς” μύκητες (Phytophthora spp., Armillaria mellea κ.ά.): Σε φυτά με υποτονική ανάπτυξη και κίτρινα φύλλα, εξετάζουμε προσεκτικά το ριζικό σύστημα και τον λαιμό για ενδείξεις σήψης ή άλλης προσβολής (σάπιες ρίζες, εύκολη αποφλοίωση των ριζών σαν γάντι, αφήνοντας ακάλυπτο το κεντρικό αγγειακό κύλινδρο, χαρακτηριστική μυρωδιά σαπίλας ή μούχλας κ.α.).
- Για Σηψιρριζίες από κατακράτηση νερού στο έδαφος: Εντοπίζουμε σημεία του κτήματος όπου το έδαφος συγκρατεί νερό (κυρίως τα χαμηλά σημεία του κτήματος), ιδίως τον χειμώνα, όπου όμως τα φυτά χάνουν τη ζωτικότητά τους, κατά την βλαστική περίοδο. Η παρατεταμένη έλλειψη οξυγόνου (ανοξία) στο ριζικό σύστημα μπορεί να προκαλέσει βλάβες, οι οποίες γίνονται ορατές στο υπέργειο τμήμα το καλοκαίρι με απότομες ξηράνσεις φυτών. Ενδέχεται όμως να συνυπάρχουν παράλληλα και προσβολές από “εδαφογενής” μύκητες που προαναφέραμε. Σε κάθε περίπτωση, επιδιώκουμε μέτρα βελτίωσης της αποστράγγισης του κτήματος, π.χ. με υπεδαφοκαλλιεργητή (ρίπερ) ή με στραγγιστικό δίκτυο.
Όλα αυτά τα στοιχεία που θα συλλέξουμε την περίοδο αυτή (τέλος Σεπτεμβρίου), “καταγράφονται” λεπτομερώς (σε χαρτί) μαζί με τον “Επιβλέπων” Γεωπόνο του κτήματος, ο οποίος θα αποφανθεί τελικά για το πώς θα ξεκινήσει άμεσα (την επόμενη μέρα της συγκομιδής) η προσπάθεια μέσω έγκαιρων επεμβάσεων της διατήρησης της “Υγείας” των φυτών και της επιμήκυνσης του “παραγωγικού” τους χρόνου.
